Μάθε, Τζαφάρ μου, γράμματα!

Η Σάντρα από την Αργεντινή, ο Σαμουήλ από το Μπουρούντι, η Γιούλια από την Ουκρανία είναι τρεις από τους 410 αλλοδαπούς μαθητές του νυχτερινού σχολείου του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός». Εδώ μαθαίνουν ελληνικά, ιστορία, γεωγραφία κι ελπίζουν ότι το μέλλον στη «νέα πατρίδα» τους θα είναι καλύτερο για τους ίδιους και τα παιδιά τους.

 

Της Γιούλης Επτακοίλη

Ο Σαντίκ είναι 30 χρόνων. Γεννήθηκε στο Ιράκ και ζούσε εκεί μέχρι πριν τέσσερα χρόνια. Οι συνθήκες στην χώρα του -ο αλληλοσπαραγμός που πυροδότησε ο πόλεμος και η απουσία ελπίδας για τους νέους ανθρώπους- ανάγκασαν τον ίδιο και το αδελφό του να φύγουν από την πατρίδα τους. Ηρθαν στην Ελλάδα παράνομα. «Ημασταν δώδεκα άτομα. Περπατούσαμε για μέρες μέσα στα χιόνια, διασχίσαμε τη Συρία και καταφέραμε με χίλιες δυσκολίες να φτάσουμε στην Αλεξανδρούπολη. Μας στοιβάξανε σ’ ένα μικρό φορτηγάκι και φτάσαμε στην Πάτρα. Κι από εκεί στην Αθήνα», λέει και στο βλέμμα του διακρίνω παράπονο, νοσταλγία αλλά και μια δειλή ελπίδα· στην Ελλάδα, μπορεί και να βρει μια καλύτερη τύχη… Σήμερα, ζει στο Αιγάλεω, δουλεύει σ’ ένα συνεργείο που κάνει μονώσεις και παρακολουθεί νυχτερινό σχολείο. Φοιτεί στη δεύτερη τάξη του δημοτικού σχολείου του Φιλολογικού Συλλόγου «Παρνασσός».

Ο Σαντίκ είναι ένας από τους 410 αλλοδαπούς μαθητές του δημοτικού σχολείου του «Παρνασσού». Εκεί όπου κάθε μέρα συναντώνται άνθρωποι διαφορετικοί μεταξύ τους, από 18 μέχρι και 45 ετών, που η μοίρα τούς έφερε στα ίδια θρανία απ’ τα πιο μακρινά μέρη του κόσμου: Αίγυπτος, Καζακστάν, Λίβανος, Μεξικό, Μπουρούντι, Σρι Λάνκα, Ινδία, Μπαγκλαντές, Κογκό, Πακιστάν, Αλβανία, Ουκρανία, Ουζμπεκιστάν… Τα πρωϊνά αγωνίζονται για το ζην και τα βράδια για το ευ ζην. Μαθαίνουν ελληνική γλώσσα, ορθογραφία, ιστορία, γεωγραφία, παράδοση, τα ήθη και έθιμα της Ελλάδας. Ξέρουν πως για να νιώσουν πιο κοντά στην νέα «πατρίδα» τους και στους ανθρώπους της, ένας δρόμος υπάρχει, η μάθηση της ελληνικής γλώσσας. Και ο Φιλολογικός Σύλλογος Παρνασσός τους προσφέρει αυτή τη δυνατότητα.

Ο Σύλλογος ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1872 έπειτα από εισήγηση ενός εμπνευσμένου ευπατρίδη, του ποιητή Σπυρίδωνα Βασιλειάδη, ο οποίος αποφάσισε να συμβάλει στην επίλυση ενός σοβαρού κοινωνικού προβλήματος της εποχής: την εκπαίδευση των απόρων παίδων που τότε συναντούσε κανείς σε «κοπάδια» στους δρόμους της Αθήνας. Από τότε η Σχολή μεγάλωσε, ίδρυσε παραρτήματα σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, μακροημέρευσε, εκπαίδευσε γενιές, και διασχίζοντας δύο αιώνες έφτασε στον 21ο να αγκαλιάζει κάποια «άλλα» παιδιά.

 «Πρώτα πρέπει να ζήσουν, μετά να φιλοσοφήσουν»

Το κτίριο στη συμβολή της Θεμιστοκλέους με την Κατακουζηνού εξωτερικά σε τίποτα δεν θυμίζει σχολείο. Μόνο όταν ανέβεις τη μεγάλη μαρμάρινη σκάλα και συναντήσεις τους μαθητές με τα βιβλία στο χέρι να συζητούν σε ομάδες, συνειδητοποιείς ότι βρίσκεται σε εκπαιδευτήριο. Το κουδούνι χτυπάει και όλοι μπαίνουν στις τάξεις. Ο δάσκαλος και διευθυντής του σχολείου, Παντελής Παππάς, αρχίζει το μάθημα… Η Γιούλια από την Ουκρανία, μόνο καλά λόγια έχει να πει για τον δάσκαλό της. «Ο κύριος Παντελής δεν είναι μόνο καλός δάσκαλος, αλλά και καλός άνθρωπος. Εχω μάθει πολλά για το μικρό διάστημα που παρακολουθώ τα μαθήματα. Οταν επιστρέφω στο σπίτι βοηθάω την κόρη μου στο διάβασμα. Είναι κι εκείνη μαθήτρια δημοτικού και προσπαθώ να την μάθω να μην κάνει τα ίδια λάθη που κάνω κι εγώ. Ειδικά στην ορθογραφία που με δυσκολεύει περισσότερο απ’ όλα τα μαθήματα…»

Η Γιούλια είναι 32 ετών. Στην Ουκρανία είχε σπουδάσει οικονομικά και εργαζόταν στην εφορία. Στην Ελλάδα, όπου βρίσκεται εδώ και 2,5 χρόνια, δεν δουλεύει. Κρατάει το σπίτι, φροντίζει την επτάχρονη κόρη της και τον σύζυγό της. Μοναδική της πολυτέλεια είναι το σχολείο. Οταν βρίσκει λίγο ελεύθερο χρόνο τον αφιερώνει στη μελέτη. Αν και σύμφωνα με τον δάσκαλό της είναι από τις πιο επιμελείς και έξυπνες μαθήτριες, η ίδια δεν είναι ικανοποιημένη από τις επιδόσεις της. Στο ερώτημα «γιατί;», η απάντησή της είναι αποστομωτική: «Για να μαθαίνεις γρήγορα πρέπει να μην έχεις προβλήματα. Οταν έχεις προβλήματα το μυαλό δυσκολεύεται να μάθει»…

Οι περισσότεροι συμμαθητές της εργάζονται σκληρά. Ο Τζαφάρ από την Αλβανία δουλεύει στην οικοδομή. Η Σάντρα από την Αργεντινή σ’ ένα κατάστημα ασημικών, ο Σαμουήλ απ’ το Μπουρούντι σ’ ένα εργοστάσιο στον Ασπρόπυργο. «Ολοι έχουν δίψα για μάθηση», λέει ο Παντελή Παππάς. «Αλλά πρέπει πρώτα να ζήσουν και μετά να φιλοσοφήσουν. Γι’ αυτό όταν απουσιάζουν από κάποια μαθήματα δεν είναι επειδή κάνουν κοπάνα, αλλά γιατί έχουν βρει κάποια έκτακτη εργασία. Πριν λίγες μέρες την ώρα του μαθήματος χτύπησε το κινητό τηλέφωνο μια κοπέλας. Ηταν κάποια κυρία που χρειαζόταν βοήθεια για μια βραδινή γιορτή κι έψαχνε τρια άτομα. Αμέσως, τρεις κοπέλες σηκώθηκαν κι έφυγαν. Εχουμε κατανόηση. Πολύ συχνά διακόπτουμε το μάθημα και συζητάμε τα προβλήματά τους. Προσπαθούμε όσο γίνεται να βοηθάμε.»

Η μέθοδος διδασκαλίας που ακολουθείται στο δημοτικό σχολείο του «Παρνασσού» είναι αναλυτική και βασίζεται στην εφαρμογή της επικοινωνιακής μεθόδου. Οι γραμματικές και συντακτικές δομές της ελληνικής γλώσσας απλοποιούνται και οι περισσότερες λέξεις συνοδεύονται από φωτογραφίες. Η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε καμία περίπτωση δεν είναι ολοκληρωμένη. Είναι, όμως, ένα πρώτο σημαντικό βήμα. Κάθε τάξη φιλοξενεί περίπου 25 μαθητές που όταν αποφοιτήσουν θα έχουν στα χέρια τους ένα πτυχίο αναγνωρισμένο από το Κράτος με απόφαση του 1955.

Δεν υπάρχουν όμως μόνο μαθήματα αλλά και εκδρομές! Κάθε χρόνο οργανώνεται και μία που συνδυάζει το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Πέρυσι, οι μαθητές επισκέφθηκαν τα Μετέωρα και τη Λίμνη Πλαστήρα. Φέτος, το πρόγραμμα περιλαμβάνει μια εκδρομή στο Μυστρά. Ο 30χρονος Ερμής από την Αιθιοπία την περιμένει πώς και πώς. «Περάσαμε υπέροχα στα Μετέωρα», λέει. «Ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι υπάρχει ένα τόσο ωραίο μέρος». Ο Ερμής είναι Ευαγγελιστής, πιστός και πολύ θρησκευόμενος. «Δύο φορές την εβδομάδα πηγαίνω στην εκκλησία και καθημερινά διαβάζω την Αγία Γραφή. Τη διαβάζω στη γλώσσα μου έχοντας δίπλα και την ελληνική μετάφραση. Ξέρετε, η μητέρα μου με ονόμασε Ερμή από την Αγία Γραφή». Αν και βρίσκεται μόλις δύο χρόνια στην Ελλάδα κάνει όνειρα και σκέφτεται να ζήσει εδώ για πάντα. «Εχω αρραβωνιαστεί και θέλω τα παιδιά μου να μεγαλώσουν εδώ. Μου αρέσουν τα Ελληνικά. Οταν δεν δουλεύω -είμαι αποθηκάριος σε μια εταιρεία- διαβάζω. Και με τα μαθήματα έχω δει μεγάλη διαφορά.»

Το μάθημα τελειώνει. Κάποιοι μαθητές τα πήγαν καλά, κάποιοι άλλοι που σηκώθηκαν στον πίνακα έκαναν λάθη στην ορθογραφία. Ολοι πήραν δουλειά για το σπίτι… Είναι 9.30 το βράδυ. Τα μαγαζιά στη Θεμιστοκλέους έχουν κλείσει, η περιοχή αρχίζει να ερημώνει. Ο Τζαφάρ φεύγει βιαστικός. «Χάρηκα που σας γνώρισα», μου λέει. «Αλλά δεν μπορώ να σας μιλήσω άλλο. Πρέπει να κοιμηθώ, έχω οικοδομή νωρίς το πρωί.»

Της νύχτας τα… μαθήματα

Στη νυκτερινή σχολή του Φ. Σ. «Παρνασσού» λειτουργούν τμήματα Δημοτικού, Ξένων Γλωσσών, Πληροφορικής, Βυζαντινής μουσικής και δημοτικών τραγουδιών καθώς και συμβουλευτικός σταθμός γονέων για παιδιά με προβλήματα αγωγής και εκπαίδευσης. Πλην του Δημοτικού, στα υπόλοιπα τμήματα η πλειονότητα των μαθητών είναι Ελληνες. Ως συμβολική συμμετοχή τους για την κάλυψη των τεχνικών και εκπαιδευτικών αναγκών, οι εγγραφόμενοι στα τμήματα Ξένων Γλωσσών καταβάλλουν εφάπαξ το ποσό των 240 ευρώ, κατ’ έτος, στα τμήματα Πληροφορικής 220 ευρώ, και στο Δημοτικό σχολείο 50 ευρώ. Εφορος των Σχολών είναι ο εκπαιδευτικός Χρίστος Παπαδόπουλος. Εξαιρετικά σημαντική είναι και η δουλειά που γίνεται στα μουσικά τμήματα του Συλλόγου. Εκεί, υπεύθυνος είναι ο μουσικός Αντώνης Γιαμβριάς, ο οποίος με συστηματική δουλειά έχει καταφέρει να κάνει τον «Παρνασσό», έναν ποιοτικό πυρήνα στα μουσικά δρώμενα της Αθήνας.

Περιοδικό «Κ», «Καθημερινή της Κυριακής»